{"id":56010,"date":"2026-02-26T10:27:02","date_gmt":"2026-02-26T09:27:02","guid":{"rendered":"https:\/\/www.ils-forschung.de\/eu-startup\/"},"modified":"2026-02-26T10:27:03","modified_gmt":"2026-02-26T09:27:03","slug":"eu-startup","status":"publish","type":"page","link":"https:\/\/www.ils-forschung.de\/en\/eu-startup\/","title":{"rendered":"STARTUP \u2013 Sustainable Transitions. Action Research and Training in Urban Perspective"},"content":{"rendered":"<div class=\"fusion-fullwidth fullwidth-box fusion-builder-row-1 fusion-flex-container has-pattern-background has-mask-background nonhundred-percent-fullwidth non-hundred-percent-height-scrolling\" style=\"--awb-border-radius-top-left:0px;--awb-border-radius-top-right:0px;--awb-border-radius-bottom-right:0px;--awb-border-radius-bottom-left:0px;--awb-flex-wrap:wrap;\" ><div class=\"fusion-builder-row fusion-row fusion-flex-align-items-flex-start fusion-flex-content-wrap\" style=\"max-width:1144px;margin-left: calc(-4% \/ 2 );margin-right: calc(-4% \/ 2 );\"><div class=\"fusion-layout-column fusion_builder_column fusion-builder-column-0 fusion_builder_column_1_1 1_1 fusion-flex-column\" style=\"--awb-bg-size:cover;--awb-width-large:100%;--awb-margin-top-large:0px;--awb-spacing-right-large:1.92%;--awb-margin-bottom-large:20px;--awb-spacing-left-large:1.92%;--awb-width-medium:100%;--awb-order-medium:0;--awb-spacing-right-medium:1.92%;--awb-spacing-left-medium:1.92%;--awb-width-small:100%;--awb-order-small:0;--awb-spacing-right-small:1.92%;--awb-spacing-left-small:1.92%;\"><div class=\"fusion-column-wrapper fusion-column-has-shadow fusion-flex-justify-content-flex-start fusion-content-layout-column\"><div class=\"fusion-image-element awb-imageframe-style awb-imageframe-style-below awb-imageframe-style-1\" style=\"--awb-caption-title-font-family:var(--h2_typography-font-family);--awb-caption-title-font-weight:var(--h2_typography-font-weight);--awb-caption-title-font-style:var(--h2_typography-font-style);--awb-caption-title-size:var(--h2_typography-font-size);--awb-caption-title-transform:var(--h2_typography-text-transform);--awb-caption-title-line-height:var(--h2_typography-line-height);--awb-caption-title-letter-spacing:var(--h2_typography-letter-spacing);\"><span class=\" fusion-imageframe imageframe-none imageframe-1 hover-type-none\"><img decoding=\"async\" width=\"1200\" height=\"364\" alt=\"Celebration in a courtyard\" src=\"https:\/\/www.ils-forschung.de\/wp-content\/uploads\/2026\/02\/Design-ohne-Titel25.png\" class=\"img-responsive wp-image-55676\" srcset=\"https:\/\/www.ils-forschung.de\/wp-content\/uploads\/2026\/02\/Design-ohne-Titel25-200x61.png 200w, https:\/\/www.ils-forschung.de\/wp-content\/uploads\/2026\/02\/Design-ohne-Titel25-400x121.png 400w, https:\/\/www.ils-forschung.de\/wp-content\/uploads\/2026\/02\/Design-ohne-Titel25-600x182.png 600w, https:\/\/www.ils-forschung.de\/wp-content\/uploads\/2026\/02\/Design-ohne-Titel25-800x243.png 800w, https:\/\/www.ils-forschung.de\/wp-content\/uploads\/2026\/02\/Design-ohne-Titel25.png 1200w\" sizes=\"(max-width: 1125px) 100vw, (max-width: 765px) 100vw, 1200px\" \/><\/span><div class=\"awb-imageframe-caption-container\"><div class=\"awb-imageframe-caption\"><p class=\"awb-imageframe-caption-text\">\u00a9 Marco Polk \/ die Urbanisten<\/p><\/div><\/div><\/div><div class=\"fusion-text fusion-text-1\"><h2>St\u00e4dte besser planen durch Kultur und Kreativit\u00e4t<\/h2>\n<p>\n<\/div><div class=\"fusion-text fusion-text-2\"><p>STARTUP ist ein Forschungs- und Innovationsprojekt und wird im Rahmen der Horizon EU-Forschungsf\u00f6rderung zum New European Bauhaus (NEB) gef\u00f6rdert. Das Projekt entwickelt zusammen mit europ\u00e4ischen Partnern Erkenntnisse zur Rolle des kulturellen Erbes und der Kultur- und Kreativwirtschaft in der Stadtentwicklung.<\/p>\n<p>Das transdisziplin\u00e4re Forschungsprojekt untersucht verschiedene Ans\u00e4tze und Initiativen zur F\u00f6rderung sozialer und kultureller Innovationen und kreativer Milieus aus einer lokalen, bottom-up Perspektive. Teil des Forschungsprojekts ist die konkrete experimentelle Erprobung von urbanen Interventionen in Dortmund bzw. im Ruhrgebiet und die Gewinnung von Erkenntnissen f\u00fcr eine Stadtentwicklungspolitik, die den Grundwerten des NEB, Nachhaltigkeit, \u00c4sthetik und Inklusivit\u00e4t, folgt. ILS Research arbeitet hierf\u00fcr mit \u201eDie Urbanisten e.V.\u201c, Dortmund, zusammen. Im Projektkonsortium sind wissenschaftliche Partner, Praxispartner und sozio-kulturelle Akteure aus acht europ\u00e4ischen L\u00e4ndern vertreten, mit Fachexpertisen aus den Bereichen Stadtsoziologie, Architektur, Raumplanung, Geographie, \u00d6konomie, Design, Kunst und Kultur.<\/p>\n<\/div><div class=\"fusion-text fusion-text-3\"><h2>Interview: &#8220;Diese Momente, in denen aus Skepsis Interesse wird und aus Beobachter*innen Mitgestaltende \u2013 das sind f\u00fcr mich die sch\u00f6nsten.&#8221;<\/h2>\n<p>\n<\/div><div class=\"fusion-builder-row fusion-builder-row-inner fusion-row fusion-flex-align-items-flex-start fusion-flex-content-wrap\" style=\"width:104% !important;max-width:104% !important;margin-left: calc(-4% \/ 2 );margin-right: calc(-4% \/ 2 );\"><div class=\"fusion-layout-column fusion_builder_column_inner fusion-builder-nested-column-0 fusion_builder_column_inner_3_4 3_4 fusion-flex-column\" style=\"--awb-bg-size:cover;--awb-width-large:75%;--awb-margin-top-large:0px;--awb-spacing-right-large:2.56%;--awb-margin-bottom-large:20px;--awb-spacing-left-large:2.56%;--awb-width-medium:100%;--awb-order-medium:0;--awb-spacing-right-medium:1.92%;--awb-spacing-left-medium:1.92%;--awb-width-small:100%;--awb-order-small:0;--awb-spacing-right-small:1.92%;--awb-spacing-left-small:1.92%;\"><div class=\"fusion-column-wrapper fusion-column-has-shadow fusion-flex-justify-content-flex-start fusion-content-layout-column\"><div class=\"fusion-text fusion-text-4\"><p>Annette Bathen begleitet sie seit Jahren Menschen dabei ihre Nachbarschaft eigenst\u00e4ndig kreativ zu gestalten. Sie ist Vorstandsmitglied des Vereins Urbanisten e. V. in Dortmund und berichtet im Interview mit Ann-Christin Kleinmanns (ILS) von ihren Praxiserfahrungen.<\/p>\n<p>Es erschein im <a href=\"https:\/\/www.ils-forschung.de\/files_publikationen\/pdfs\/ils-journal-03-25.pdf\">ILS-JOURNAL 03\/25<\/a>.<\/p>\n<\/div><div class=\"accordian fusion-accordian\" style=\"--awb-border-size:1px;--awb-icon-size:16px;--awb-content-font-size:16px;--awb-icon-alignment:left;--awb-hover-color:#f9f9f9;--awb-border-color:#cccccc;--awb-background-color:#ffffff;--awb-divider-color:#e0dede;--awb-divider-hover-color:#e0dede;--awb-icon-color:#ffffff;--awb-title-color:#000000;--awb-content-color:#000000;--awb-icon-box-color:var(--awb-color7);--awb-toggle-hover-accent-color:var(--awb-custom10);--awb-title-font-family:&quot;Source Sans 3&quot;;--awb-title-font-weight:400;--awb-title-font-style:normal;--awb-title-font-size:16px;--awb-content-font-family:&quot;Source Sans 3&quot;;--awb-content-font-style:normal;--awb-content-font-weight:400;\"><div class=\"panel-group fusion-toggle-icon-boxed\" id=\"accordion-56010-1\"><div class=\"fusion-panel panel-default panel-1df839ca18d4d0287 fusion-toggle-has-divider\" style=\"--awb-title-color:#000000;--awb-content-color:#000000;\"><div class=\"panel-heading\"><h4 class=\"panel-title toggle\" id=\"toggle_1df839ca18d4d0287\"><a aria-expanded=\"false\" aria-controls=\"1df839ca18d4d0287\" role=\"button\" data-toggle=\"collapse\" data-parent=\"#accordion-56010-1\" data-target=\"#1df839ca18d4d0287\" href=\"#1df839ca18d4d0287\"><span class=\"fusion-toggle-icon-wrapper\" aria-hidden=\"true\"><i class=\"fa-fusion-box active-icon awb-icon-minus\" aria-hidden=\"true\"><\/i><i class=\"fa-fusion-box inactive-icon awb-icon-plus\" aria-hidden=\"true\"><\/i><\/span><span class=\"fusion-toggle-heading\">Zum Interview<\/span><\/a><\/h4><\/div><div id=\"1df839ca18d4d0287\" class=\"panel-collapse collapse \" aria-labelledby=\"toggle_1df839ca18d4d0287\"><div class=\"panel-body toggle-content fusion-clearfix\">\n<p><strong>Sie sorgen bei den Urbanisten daf\u00fcr, <\/strong><strong>dass die Menschen ihren Lebensraum <\/strong><strong>mitgestalten k\u00f6nnen, eigenverantwortlich <\/strong><strong>und kreativ. Wie unterst\u00fctzen die <\/strong><strong>Urbanisten diese Entfaltungsm\u00f6glichkeiten?<\/strong><\/p>\n<p>Wir versuchen in all unseren Projekten Menschen zu bef\u00e4higen, ihr Lebensumfeld aktiv mitzugestalten. In unseren Formaten sensibilisieren wir niedrigschwellig, geben Inspiration und setzen Impulse. Gleichzeitig geht es oft auch darum, ganz konkrete F\u00e4higkeiten zu vermitteln \u2013 zum Beispiel in unseren partizipativen Bauworkshops. Durch dieses gemeinsame Handeln und die Begegnung auf Augenh\u00f6he entsteht h\u00e4ufig ein echter Funke \u2013 ein Moment, in dem Menschen merken: Ich ver\u00e4ndere gerade etwas.<\/p>\n<p><strong>Sie sind dann bei den Veranstaltungen <\/strong><strong>ja ganz nah bei den Menschen vor Ort. <\/strong><strong>Politik und Forschung sind das selten. <\/strong><strong>Welche Entwicklung sehen Sie da, dass <\/strong><strong>Sie sagen: Unsere Arbeit ist und bleibt <\/strong><strong>wichtig?<\/strong><\/p>\n<p>Unsere Arbeit bleibt wichtig, weil sie Erfahrungsr\u00e4ume schafft. Wir bringen Menschen ins Gespr\u00e4ch und ins Machen \u2013 und das ist etwas, was weder Politik noch Forschung in dieser Form leisten k\u00f6nnen. Es geht um unmittelbare, gelebte Teilhabe. In den letzten Jahren haben wir immer \u00f6fter erlebt, dass Forschung ebenfalls die N\u00e4he zu den Menschen sucht und das praktische Wissen \u201evon unten\u201c als wertvoll anerkennt. Trotzdem braucht es weiterhin Organisationen wie uns, die diese Br\u00fccke zwischen Theorie, Verwaltung und Alltagsrealit\u00e4t schlagen \u2013 und die Menschen ganz konkret darin unterst\u00fctzen, ihr Umfeld mitzugestalten.<\/p>\n<p><strong>Welche Aktion oder welches Event ist Ihnen am besten in Erinnerung geblieben?<\/strong><\/p>\n<p>Das ist schwer zu sagen. Am eindr\u00fccklichsten sind f\u00fcr mich Projekte, in denen Menschen, die bisher kaum Ber\u00fchrungspunkte mit nachhaltiger Stadtentwicklung hatten, ins Machen kommen \u2013 und sich in einer Gruppe Aktionismus und Begeisterung ausbreiten. Das sind dann oft gar nicht die gro\u00dfen Events, sondern eher die kleinen, praktischen Workshops mit Kindern oder die zuf\u00e4lligen Gespr\u00e4che mit Anwohnenden in Stadtteilen wie Wattenscheid oder Schalke. Diese Momente, in denen aus Skepsis Interesse wird und aus Beobachter*innen Mitgestaltende \u2013 das sind f\u00fcr mich die sch\u00f6nsten.<\/p>\n<p><strong>Wir leben in Zeiten, da sind die meisten Leute gestresst, sehr besch\u00e4ftigt und wollen ihre Ruhe haben, aber Gestaltung des eigenen Lebensraums fordert Initiative. Wie aktivieren Sie die Leute vor Ort sich wieder kreativ und gemeinsam f\u00fcr ihre Nachbarschaft einzusetzen?<\/strong><\/p>\n<p>Ich w\u00fcrde die These so pauschal gar nicht unterschreiben. Die meisten Menschen w\u00fcnschen sich Gemeinschaft und ein sch\u00f6nes Lebensumfeld. Was aber ein sch\u00f6nes Lebensumfeld ist, da sind sich die Menschen in einer Stadt, einem Quartier oder einem Mehrfamilienhaus meistens nicht einig. Wenn wir in einem Quartier starten, ist unsere erste Aufgabe deshalb: zuh\u00f6ren. Wirklich verstehen,was die Menschen bewegt und was sie sich w\u00fcnschen. Im weiteren Prozess verbinden wir dann das aktive Machen \u2013 also Bauen, Gestalten, Pflanzen \u2013 mit demokratischen Aushandlungsprozessen, gemeinsamen Planungen, Gespr\u00e4chen und positiven Gemeinschaftserlebnissen. Nat\u00fcrlich fangen danach nicht alle an, ihre Baumscheibe zu bepflanzen. Aber viele merken: Ich kann hier etwas beitragen, und das f\u00fchlt sich gut an.<\/p>\n<p><strong>Jetzt sind Events und Aktionen zeitlich begrenzt. Beobachten Sie in den Vierteln eine nachhaltige Wirkung Ihrer Arbeit?<\/strong><\/p>\n<p>Ja, auf jeden Fall \u2013 auch wenn die Wirkung nicht immer sofort sichtbar ist. Wir erleben oft, dass nach unseren Projekten neue Gruppen entstehen, Kooperationen weitergef\u00fchrt werden oder Orte dauerhaft anders genutzt werden. Nachhaltige Ver\u00e4nderung braucht Zeit, aber sie kann in diesen Momenten der gemeinsamen Aktivit\u00e4t beginnen. Und wenn ein Projekt das Bewusstsein daf\u00fcr st\u00e4rkt, dass Beteiligung wirklich m\u00f6glich ist, dann wirkt es weit \u00fcber das Ende eines Workshops oder Projekts hinaus \u2013 es inspiriert und bewegt die Menschen langfristig.<\/p>\n<p><em>Das Interview f\u00fchrte: Ann-Christin Kleinmanns (ILS)<\/em><\/p>\n<\/div><\/div><\/div><\/div><\/div><\/div><\/div><div class=\"fusion-layout-column fusion_builder_column_inner fusion-builder-nested-column-1 fusion_builder_column_inner_1_4 1_4 fusion-flex-column\" style=\"--awb-bg-size:cover;--awb-width-large:25%;--awb-margin-top-large:0px;--awb-spacing-right-large:7.68%;--awb-margin-bottom-large:20px;--awb-spacing-left-large:7.68%;--awb-width-medium:100%;--awb-order-medium:0;--awb-spacing-right-medium:1.92%;--awb-spacing-left-medium:1.92%;--awb-width-small:100%;--awb-order-small:0;--awb-spacing-right-small:1.92%;--awb-spacing-left-small:1.92%;\"><div class=\"fusion-column-wrapper fusion-column-has-shadow fusion-flex-justify-content-flex-start fusion-content-layout-column\"><div class=\"fusion-image-element awb-imageframe-style awb-imageframe-style-below awb-imageframe-style-2\" style=\"--awb-caption-title-font-family:var(--h2_typography-font-family);--awb-caption-title-font-weight:var(--h2_typography-font-weight);--awb-caption-title-font-style:var(--h2_typography-font-style);--awb-caption-title-size:var(--h2_typography-font-size);--awb-caption-title-transform:var(--h2_typography-text-transform);--awb-caption-title-line-height:var(--h2_typography-line-height);--awb-caption-title-letter-spacing:var(--h2_typography-letter-spacing);\"><span class=\" fusion-imageframe imageframe-none imageframe-2 hover-type-none\"><img decoding=\"async\" width=\"1702\" height=\"2270\" src=\"https:\/\/www.ils-forschung.de\/wp-content\/uploads\/2026\/02\/Foto-Annette_Bathen-e1771417930754.jpg\" alt class=\"img-responsive wp-image-55677\"\/><\/span><div class=\"awb-imageframe-caption-container\"><div class=\"awb-imageframe-caption\"><p class=\"awb-imageframe-caption-text\">\u00a9 Urbanisten e. V.<\/p><\/div><\/div><\/div><\/div><\/div><\/div><div class=\"fusion-text fusion-text-5\"><h2>Aktuelles aus dem Blog<\/h2>\n<p>\n<\/div><div class=\"fusion-content-boxes content-boxes columns row fusion-columns-1 fusion-columns-total-2 fusion-content-boxes-1 content-boxes-icon-with-title content-left\" style=\"--awb-hover-accent-color:#a0ce4e;--awb-circle-hover-accent-color:#a0ce4e;--awb-item-margin-bottom:40px;\" data-animationOffset=\"top-into-view\"><div style=\"--awb-backgroundcolor:#ebebeb;\" class=\"fusion-column content-box-column content-box-column content-box-column-1 col-lg-12 col-md-12 col-sm-12 fusion-content-box-hover content-box-column-last-in-row\"><div class=\"col content-box-wrapper content-wrapper-background link-area-link-icon link-type-text icon-hover-animation-fade\" data-animationOffset=\"top-into-view\"><div class=\"heading heading-with-icon icon-left\"><a class=\"heading-link\" style=\"float:left;\" href=\"https:\/\/www.ils-forschung.de\/en\/2025\/09\/europaeisches-forschungsprojekt-startup-tagt-in-dortmund\/\" target=\"_self\"><div class=\"icon\"><i style=\"border-color:#333333;border-width:1px;background-color:#333333;box-sizing:content-box;height:42px;width:42px;line-height:42px;border-radius:50%;font-size:21px;\" aria-hidden=\"true\" class=\"fontawesome-icon fa-book-open fas circle-yes\"><\/i><\/div><h2 class=\"content-box-heading fusion-responsive-typography-calculated\" style=\"--h2_typography-font-size:18px;--fontSize:18;line-height:1.5;\">Europ\u00e4isches Forschungsprojekt STARTUP tagt in Dortmund<\/h2><\/a><\/div><div class=\"fusion-clearfix\"><\/div><div class=\"content-container\">\n<p>Vom 8. bis 10. September 2025 war Dortmund Gastgeber eines internationalen Treffens im Rahmen des europ\u00e4ischen Forschungsprojekts STARTUP, an dem auch das ILS beteiligt ist. Rund 30 G\u00e4ste aus sieben L\u00e4ndern kamen in die Werkhalle des Union-Gewerbehofs, um zentrale Fragen der Projektarbeit zu diskutieren und Dortmunder Beispiele der Kultur- und Kreativwirtschaft kennenzulernen.<\/p>\n<\/div><div class=\"fusion-clearfix\"><\/div><a class=\" fusion-read-more\" style=\"float:left;\" href=\"https:\/\/www.ils-forschung.de\/en\/2025\/09\/europaeisches-forschungsprojekt-startup-tagt-in-dortmund\/\" target=\"_self\">Weiterlesen<\/a><div class=\"fusion-clearfix\"><\/div><\/div><\/div><div style=\"--awb-backgroundcolor:#ebebeb;\" class=\"fusion-column content-box-column content-box-column content-box-column-2 col-lg-12 col-md-12 col-sm-12 fusion-content-box-hover content-box-column-last content-box-column-last-in-row\"><div class=\"col content-box-wrapper content-wrapper-background link-area-link-icon link-type-text icon-hover-animation-fade\" data-animationOffset=\"top-into-view\"><div class=\"heading heading-with-icon icon-left\"><a class=\"heading-link\" style=\"float:left;\" href=\"https:\/\/www.ils-forschung.de\/en\/2025\/06\/projekttreffen-von-startup-in-stockholm\/\" target=\"_self\"><div class=\"icon\"><i style=\"border-color:#333333;border-width:1px;background-color:#333333;box-sizing:content-box;height:42px;width:42px;line-height:42px;border-radius:50%;font-size:21px;\" aria-hidden=\"true\" class=\"fontawesome-icon fa-book-open fas circle-yes\"><\/i><\/div><h2 class=\"content-box-heading fusion-responsive-typography-calculated\" style=\"--h2_typography-font-size:18px;--fontSize:18;line-height:1.5;\">Projekttreffen von STARTUP in Stockholm<\/h2><\/a><\/div><div class=\"fusion-clearfix\"><\/div><div class=\"content-container\">\n<p>Die ILS-Wissenschaftler*innen Dr. Sabine Weck und Jan Bunse haben im Mai 2025 am Projekttreffen des EU Horizon Projekts \u201eStartup\u201c in Stockholm teilgenommen. Das europaweite Forschungsprojekt besch\u00e4ftigt sich mit der Frage, welche r\u00e4umlichen Wirkungen kleinteilige Kultureinrichtungen entfalten \u2013 und wie Architektur, Governance und Nachhaltigkeit dabei zusammenwirken.<\/p>\n<\/div><div class=\"fusion-clearfix\"><\/div><a class=\" fusion-read-more\" style=\"float:left;\" href=\"https:\/\/www.ils-forschung.de\/en\/2025\/06\/projekttreffen-von-startup-in-stockholm\/\" target=\"_self\">Weiterlesen<\/a><div class=\"fusion-clearfix\"><\/div><\/div><\/div><div class=\"fusion-clearfix\"><\/div><\/div><div class=\"fusion-text fusion-text-6\"><h2>Weiterf\u00fchrende Links<\/h2>\n<\/p>\n<ul>\n<li><a href=\"https:\/\/cordis.europa.eu\/project\/id\/101178523\">Steckbrief des Projekts der EU-Kommission<\/a><\/li>\n<li><a href=\"https:\/\/horizon-startup.eu\/\">Internetseite des Projekts<\/a><\/li>\n<li><a href=\"https:\/\/dieurbanisten.de\/\">Die Urbanisten e. V.\u00a0<\/a><\/li>\n<li><a href=\"https:\/\/www.ils-forschung.de\/en\/research\/research-projects\/?id=417\">Projektsteckbrief des ILS<\/a><\/li>\n<\/ul>\n<p>\n<\/div><div class=\"fusion-text fusion-text-7\"><h2>Kontakt<\/h2>\n<p>\n<\/div><div class=\"fusion-text fusion-text-8\"><div class=\"contact_info\">\n<p><b>Projektleitung:<\/b><\/p>\n<ul>\n<li><a class=\"content\" href=\"https:\/\/www.ils-forschung.de\/en\/the-ils\/ils-staff\/weck-sabine\/\" data-wpel-link=\"internal\">Dr. Sabine Weck<\/a><br \/>\nTelefon: +49 (0) 231 9051-184<br \/>\nE-Mail: <a class=\"content\" href=\"mailto:sabine.weck@ils-forschung.de\">sabine.weck@ils-forschung.de<\/a><\/li>\n<\/ul>\n<\/div>\n<div class=\"contact_info\">\n<p><b>Projektteam:<\/b><\/p>\n<ul>\n<li><a class=\"content\" href=\"https:\/\/www.ils-forschung.de\/en\/the-ils\/ils-staff\/bunse-jan\/\" data-wpel-link=\"internal\">Jan Bunse<\/a><br \/>\nTelefon: +49 (0) 231 9051-182<br \/>\nE-Mail: <a class=\"content\" href=\"mailto:jan.bunse@ils-forschung.de\">jan.bunse@ils-forschung.de<\/a><\/li>\n<li><a class=\"content\" href=\"https:\/\/www.ils-forschung.de\/en\/the-ils\/ils-staff\/gruber-martin\/\" data-wpel-link=\"internal\">Martin Gruber<\/a><br \/>\nTelefon: +49 (0)231 9051-147<br \/>\nE-Mail: <a class=\"content\" href=\"mailto:martin.gruber@ils-forschung.de\">martin.gruber@ils-forschung.de<\/a><\/li>\n<li>Nina Schmittmann<br \/>\nTelefon: +49 (0)231 9051-147<br \/>\nE-Mail: <a href=\"mailto:nina.schmittmann@ils-forschung.de\">nina.schmittmann@ils-forschung.de<\/a><\/li>\n<\/ul>\n<\/div>\n<p>\n<\/div><\/div><\/div><\/div><\/div>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"","protected":false},"author":13,"featured_media":29962,"parent":0,"menu_order":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","template":"","meta":{"footnotes":""},"class_list":["post-56010","page","type-page","status-publish","has-post-thumbnail","hentry"],"yoast_head":"<!-- This site is optimized with the Yoast SEO plugin v27.1.1 - https:\/\/yoast.com\/product\/yoast-seo-wordpress\/ -->\n<title>STARTUP \u2013 Sustainable Transitions. Action Research and Training in Urban Perspective - ILS - Institut f\u00fcr Landes- und Stadtentwicklungsforschung<\/title>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/www.ils-forschung.de\/en\/eu-startup\/\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"en_US\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"STARTUP \u2013 Sustainable Transitions. Action Research and Training in Urban Perspective - ILS - Institut f\u00fcr Landes- und Stadtentwicklungsforschung\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/www.ils-forschung.de\/en\/eu-startup\/\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"ILS - Institut f\u00fcr Landes- und Stadtentwicklungsforschung\" \/>\n<meta property=\"article:modified_time\" content=\"2026-02-26T09:27:03+00:00\" \/>\n<meta property=\"og:image\" content=\"https:\/\/www.ils-forschung.de\/wp-content\/uploads\/2023\/04\/ils-social-share-logo.jpg\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:width\" content=\"1200\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:height\" content=\"630\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:type\" content=\"image\/jpeg\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<meta name=\"twitter:site\" content=\"@ILS_forschung\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"Est. reading time\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"24 minutes\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\/\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\/\/www.ils-forschung.de\/en\/eu-startup\/\",\"url\":\"https:\/\/www.ils-forschung.de\/en\/eu-startup\/\",\"name\":\"STARTUP \u2013 Sustainable Transitions. Action Research and Training in Urban Perspective - ILS - Institut f\u00fcr Landes- und Stadtentwicklungsforschung\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\/\/www.ils-forschung.de\/en\/#website\"},\"primaryImageOfPage\":{\"@id\":\"https:\/\/www.ils-forschung.de\/en\/eu-startup\/#primaryimage\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\/\/www.ils-forschung.de\/en\/eu-startup\/#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"https:\/\/www.ils-forschung.de\/wp-content\/uploads\/2023\/04\/ils-social-share-logo.jpg\",\"datePublished\":\"2026-02-26T09:27:02+00:00\",\"dateModified\":\"2026-02-26T09:27:03+00:00\",\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\/\/www.ils-forschung.de\/en\/eu-startup\/#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"en-US\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\/\/www.ils-forschung.de\/en\/eu-startup\/\"]}]},{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"en-US\",\"@id\":\"https:\/\/www.ils-forschung.de\/en\/eu-startup\/#primaryimage\",\"url\":\"https:\/\/www.ils-forschung.de\/wp-content\/uploads\/2023\/04\/ils-social-share-logo.jpg\",\"contentUrl\":\"https:\/\/www.ils-forschung.de\/wp-content\/uploads\/2023\/04\/ils-social-share-logo.jpg\",\"width\":1200,\"height\":630},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\/\/www.ils-forschung.de\/en\/eu-startup\/#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Home\",\"item\":\"https:\/\/www.ils-forschung.de\/en\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":2,\"name\":\"STARTUP \u2013 Sustainable Transitions. Action Research and Training in Urban Perspective\"}]},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\/\/www.ils-forschung.de\/en\/#website\",\"url\":\"https:\/\/www.ils-forschung.de\/en\/\",\"name\":\"ILS - Institut f\u00fcr Landes- und Stadtentwicklungsforschung\",\"description\":\"Das ILS \u2013 Institut f\u00fcr Landes- und Stadtentwicklungsforschung ist ein raumwissenschaftliches au\u00dferuniversit\u00e4res Forschungsinstitut mit Sitz in Dortmund.\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\/\/www.ils-forschung.de\/en\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":{\"@type\":\"PropertyValueSpecification\",\"valueRequired\":true,\"valueName\":\"search_term_string\"}}],\"inLanguage\":\"en-US\"}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"STARTUP \u2013 Sustainable Transitions. Action Research and Training in Urban Perspective - ILS - Institut f\u00fcr Landes- und Stadtentwicklungsforschung","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/www.ils-forschung.de\/en\/eu-startup\/","og_locale":"en_US","og_type":"article","og_title":"STARTUP \u2013 Sustainable Transitions. Action Research and Training in Urban Perspective - ILS - Institut f\u00fcr Landes- und Stadtentwicklungsforschung","og_url":"https:\/\/www.ils-forschung.de\/en\/eu-startup\/","og_site_name":"ILS - Institut f\u00fcr Landes- und Stadtentwicklungsforschung","article_modified_time":"2026-02-26T09:27:03+00:00","og_image":[{"width":1200,"height":630,"url":"https:\/\/www.ils-forschung.de\/wp-content\/uploads\/2023\/04\/ils-social-share-logo.jpg","type":"image\/jpeg"}],"twitter_card":"summary_large_image","twitter_site":"@ILS_forschung","twitter_misc":{"Est. reading time":"24 minutes"},"schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/www.ils-forschung.de\/en\/eu-startup\/","url":"https:\/\/www.ils-forschung.de\/en\/eu-startup\/","name":"STARTUP \u2013 Sustainable Transitions. Action Research and Training in Urban Perspective - ILS - Institut f\u00fcr Landes- und Stadtentwicklungsforschung","isPartOf":{"@id":"https:\/\/www.ils-forschung.de\/en\/#website"},"primaryImageOfPage":{"@id":"https:\/\/www.ils-forschung.de\/en\/eu-startup\/#primaryimage"},"image":{"@id":"https:\/\/www.ils-forschung.de\/en\/eu-startup\/#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/www.ils-forschung.de\/wp-content\/uploads\/2023\/04\/ils-social-share-logo.jpg","datePublished":"2026-02-26T09:27:02+00:00","dateModified":"2026-02-26T09:27:03+00:00","breadcrumb":{"@id":"https:\/\/www.ils-forschung.de\/en\/eu-startup\/#breadcrumb"},"inLanguage":"en-US","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/www.ils-forschung.de\/en\/eu-startup\/"]}]},{"@type":"ImageObject","inLanguage":"en-US","@id":"https:\/\/www.ils-forschung.de\/en\/eu-startup\/#primaryimage","url":"https:\/\/www.ils-forschung.de\/wp-content\/uploads\/2023\/04\/ils-social-share-logo.jpg","contentUrl":"https:\/\/www.ils-forschung.de\/wp-content\/uploads\/2023\/04\/ils-social-share-logo.jpg","width":1200,"height":630},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/www.ils-forschung.de\/en\/eu-startup\/#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Home","item":"https:\/\/www.ils-forschung.de\/en\/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"STARTUP \u2013 Sustainable Transitions. Action Research and Training in Urban Perspective"}]},{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/www.ils-forschung.de\/en\/#website","url":"https:\/\/www.ils-forschung.de\/en\/","name":"ILS - Institut f\u00fcr Landes- und Stadtentwicklungsforschung","description":"Das ILS \u2013 Institut f\u00fcr Landes- und Stadtentwicklungsforschung ist ein raumwissenschaftliches au\u00dferuniversit\u00e4res Forschungsinstitut mit Sitz in Dortmund.","potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/www.ils-forschung.de\/en\/?s={search_term_string}"},"query-input":{"@type":"PropertyValueSpecification","valueRequired":true,"valueName":"search_term_string"}}],"inLanguage":"en-US"}]}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.ils-forschung.de\/en\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/56010","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.ils-forschung.de\/en\/wp-json\/wp\/v2\/pages"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.ils-forschung.de\/en\/wp-json\/wp\/v2\/types\/page"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.ils-forschung.de\/en\/wp-json\/wp\/v2\/users\/13"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.ils-forschung.de\/en\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=56010"}],"version-history":[{"count":3,"href":"https:\/\/www.ils-forschung.de\/en\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/56010\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":56014,"href":"https:\/\/www.ils-forschung.de\/en\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/56010\/revisions\/56014"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.ils-forschung.de\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media\/29962"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.ils-forschung.de\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=56010"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}